Buổi 3: Câu lệnh rẽ nhánh if

Hôm nay em sẽ học

  1. So sánh hai giá trị: ==, !=, <, >, <=, >=
  2. Câu lệnh if – else: "nếu … thì … nếu không thì …"
  3. Nhiều trường hợp với elif
  4. Kết hợp điều kiện: and, or, not

Bấm vào slide rồi dùng phím ← → để chuyển, phím F để xem toàn màn hình.

Mở toàn màn hình

1. Kiến thức chính

Phép so sánh

Toán họcPythonVí dụKết quả
===5 == 5True
≠!=5 != 3True
<, ><, >2 > 7False
≤, ≥<=, >=4 <= 4True
Một dấu = là gán, hai dấu == là so sánh. Viết if n % 2 = 0: là lỗi.

if – else

n = int(input())
if n % 2 == 0:
    print("CHAN")
else:
    print("LE")
  • Cuối dòng if, else phải có dấu hai chấm :.
  • Các lệnh thụt vào 4 dấu cách thuộc về khối đó – giống phần nằm trong "miệng" khối nếu của Scratch.
  • Dòng không thụt lề nằm ngoài if, luôn được chạy.

Nhiều trường hợp: elif

diem = float(input())
if diem >= 8:
    print("GIOI")
elif diem >= 6.5:
    print("KHA")
elif diem >= 5:
    print("TB")
else:
    print("YEU")

Python kiểm tra từ trên xuống, gặp điều kiện đúng đầu tiên thì làm nhánh đó và bỏ qua các nhánh còn lại. Vì vậy thứ tự các nhánh rất quan trọng.

Kết hợp điều kiện

PythonĐúng khiVí dụ
andcả hai đều đúngx >= 1 and x <= 10
orít nhất một cái đúngx < 0 or x > 100
notđiều kiện sainot (x == 0)

Python cho phép viết gọn như toán học: 1 <= x <= 10.

So sánh chữ theo thứ tự bảng chữ cái: "A" <= c <= "Z" kiểm tra c có phải chữ in hoa không.

2. Ghi nhớ và lỗi thường gặp

Em viếtVấn đề
if n > 0thiếu dấu :
dòng trong if không thụt vàolỗi IndentationError
lẫn phím Tab và dấu cách khi thụt lềlỗi thụt lề – trong Thonny bấm Tab sẽ ra 4 dấu cách
if 1 < x < 10 khi đề nói "từ 1 đến 10"phải là <=

3. Câu hỏi tự kiểm tra

  1. print(7 >= 7, 3 != 3) in ra gì?
  2. Đoạn code sau in ra gì khi nhập 9?
d = int(input())
if d >= 5:
    print("TB")
elif d >= 8:
    print("GIOI")
  1. Viết điều kiện "x nằm ngoài đoạn từ 1 đến 10".

4. Bài tập về nhà

Bài 1 ★ – CHIAHET

Input: hai số nguyên a, b trên một dòng (b ≠ 0).

Output: YES nếu a chia hết cho b, ngược lại NO.

InputOutput
12 4YES
7 2NO

Bài 2 ★★ – LOAIKYTU

Input: một ký tự c (chữ cái, chữ số hoặc dấu câu).

Output: CHU HOA, CHU THUONG, CHU SO hoặc KHAC.

InputOutput
GCHU HOA
7CHU SO
?KHAC

Bài 3 ★★★ (thử thách) – HOCBONG

Bạn được học bổng nếu điểm trung bình ba môn Toán, Văn, Anh từ 8.0 trở lên và không có môn nào dưới 6.5.

Input: ba số thực (điểm Toán, Văn, Anh) trên một dòng.

Output: YES nếu được học bổng, ngược lại NO.

InputOutput
9 8 7.5YES
10 10 6NO
8 8 7NO
Thử tự giải thích vì sao ví dụ 2 và ví dụ 3 đều là NO.
Cách nộp bài: mỗi bài một file .py đặt tên theo tên bài. Chạy thử với tất cả ví dụ trước khi nộp!

Chưa mở đáp án

Đáp án sẽ được mở sau khi các em nộp bài tập về nhà.

Chưa mở đáp án

Đáp án sẽ được mở sau khi các em nộp bài tập về nhà.

Zalo