Buổi 0: Giới thiệu Python

1. Python là gì?

Ngôn ngữ lập trình là cách con người ra lệnh cho máy tính. Scratch là ngôn ngữ kéo – thả khối; Python là ngôn ngữ gõ lệnh bằng chữ.

Python được yêu thích vì dễ đọc (gần giống tiếng Anh), ngắn gọn, mạnh mẽ (tính được số cực lớn, xử lý nhiều dữ liệu) và có cộng đồng rất lớn.

2. Python dùng để làm gì?

Trong kỳ thi Tin học trẻ (Bảng B – THCS): phần thi lập trình cho phép dùng Python. Thí sinh đọc đề, viết chương trình; máy chấm chạy chương trình với nhiều bộ dữ liệu (test), mỗi test đúng được điểm riêng.

Từ Scratch sang Python

3. Cài đặt môi trường học tập (Windows)

Ở giai đoạn đầu, em chỉ cần cài Thonny – một phần mềm soạn và chạy Python dành cho người mới học. Bộ cài Thonny đã có sẵn Python bên trong.

Bước 1 – Tải và cài Thonny

1. Mở trình duyệt, vào trang thonny.org.
2. Ở góc trên, chọn tải bản dành cho Windows.
3. Mở file vừa tải về. Nếu Windows hỏi có cho phép cài đặt không, chọn Yes.
4. Bấm Next ở các bước, rồi bấm Install. Chờ vài phút đến khi xong, bấm Finish.

Bước 2 – Mở Thonny lần đầu

1. Mở Thonny từ menu Start (hoặc biểu tượng trên màn hình).
2. Chọn ngôn ngữ giao diện (có thể giữ English) và bấm Let's go!
3. Màn hình Thonny gồm các khu vực:

Bước 3 – Chạy chương trình đầu tiên

1. Gõ vào ô soạn thảo:

print("Xin chào, mình là học sinh lớp Python!")
print(123 * 456)
print(2 ** 100)

1. Bấm Ctrl + S, chọn thư mục và đặt tên file xin_chao.py.
2. Bấm F5. Ô Shell hiện ra:

Xin chào, mình là học sinh lớp Python!
56088
1267650600228229401496703205376

Nếu thấy đúng kết quả như trên: chúc mừng, em đã cài đặt thành công! 🎉

Bước 4 – Sắp xếp thư mục bài làm

• Tạo thư mục riêng cho môn học, ví dụ D:\PythonHoc, bên trong mỗi buổi một thư mục: Buoi01, Buoi02, …
• Tên file: không dấu, không khoảng trắng, đuôi .py. Ví dụ: bai1.py, tong_hai_so.py.

Phím tắt nên nhớ

4. Khi đã quen: Python + VS Code

Phòng thi có thể dùng phần mềm khác Thonny, nên sau vài tuần học em sẽ làm quen thêm Visual Studio Code. Thầy/cô sẽ hướng dẫn trên lớp; các bước chính:

1. Vào python.org → Downloads → tải Python 3 bản mới nhất cho Windows.
2. Khi cài, tích ô "Add python.exe to PATH" ở màn hình đầu tiên, rồi bấm Install Now.
3. Kiểm tra: mở Command Prompt, gõ python --version – nếu hiện ra số phiên bản (ví dụ Python 3.14.0) là thành công.
4. Vào code.visualstudio.com, tải và cài VS Code.
5. Mở VS Code → mục Extensions (biểu tượng 4 ô vuông bên trái) → tìm Python (của Microsoft) → Install.

5. Xử lý sự cố thường gặp

6. Bí quyết học lập trình

• Tự gõ code, không sao chép – tay nhớ lâu hơn mắt.
• Lỗi là bạn: đọc thông báo lỗi, sửa, chạy lại.
• Mỗi ngày một chút: 20–30 phút mỗi ngày tốt hơn 3 giờ một lần.
• Bí thì hỏi, nhưng hãy tự nghĩ ít nhất 10 phút trước.

7. Bài tập chuẩn bị cho Buổi 1

1. Cài Thonny trên máy ở nhà (nhờ bố mẹ hỗ trợ nếu cần).
2. Chạy chương trình xin_chao.py ở Bước 3. Chụp ảnh màn hình kết quả gửi thầy/cô.
3. Gõ thử 5 phép tính bất kỳ trong ô Shell, ví dụ 2 + 3, 100 // 7, 2 ** 50. Ghi lại kết quả.
4. Tạo thư mục D:\PythonHoc\Buoi01 để chuẩn bị cho buổi học đầu tiên.